Vít bắn tôn chống dột và cách xử lý dột tại lỗ vít

Tóm tắt nhanh:

• Mái tôn dột tại lỗ vít có 5 nguyên nhân thường gặp; vít mái phải bắn tại đỉnh sóng dương — tôn 9 và 11 sóng cao khoảng 20–22 mm, tôn 5 sóng cao khoảng 30–32 mm — không bắn ở bụng sóng.
• Đệm cao su EPDM kháng tia cực tím và ozone, làm kín bằng lực ép đàn hồi dưới đầu vít vành rộng Ø13.97–14.78 mm nên hợp với mái ngoài trời.
• Trong 8 dòng vít IVIT phân phối, các dòng dùng cho mái và vách tôn đều có phiên bản kèm đệm cao su EPDM; riêng dòng ren kép và panel 6.3/5.5 × 50–200 mm có đệm ở toàn bộ 12 quy cách.

Mái tôn dột tại lỗ vít khi nước mưa lọt qua khe giữa thân vít và tấm tôn. Có 5 nguyên nhân thường gặp: bắn ở bụng sóng, siết quá tay, siết chưa đủ, dùng vít không có đệm và bắn đè lên lỗ cũ. Vít bắn tôn chống dột kèm đệm cao su EPDM dưới đầu vít vành rộng Ø13.97–14.78 mm.

Đây là lỗi tốn kém vì một mái xưởng có hàng nghìn lỗ vít, và điểm dột thường chỉ lộ ra sau vài mùa mưa. Các dòng vít Sheh Fung do IVIT phân phối có phiên bản kèm đệm cao su EPDM cho đúng các vị trí cần kín nước; phần dưới đi vào từng nguyên nhân, cơ chế làm kín của đệm, và cách chọn đúng loại vít cho từng vị trí trên mái.

Vì sao mái tôn dột ngay tại lỗ vít

Nguyên nhân đầu tiên là bắn vít ở bụng sóng thay vì đỉnh sóng. Bụng sóng là nơi nước chảy dồn về, nên mọi lỗ khoan ở đó đều nằm trên đường đi của nước. Vít mái phải bắn tại đỉnh sóng dương, tức phần cao nhất của tấm tôn, để lỗ vít nằm trên mực nước chảy.

Nguyên nhân thứ hai là siết quá tay. Khi siết quá, cao su bị ép lòi hẳn ra ngoài mép đầu vít và mất khả năng đàn hồi, đồng thời tấm tôn quanh chân vít bị lõm xuống tạo thành chỗ đọng nước. Ngược lại, siết chưa đủ để cao su tiếp xúc kín với mặt tôn cũng để lại khe hở. Mức đúng là siết tới khi đệm vừa ép kín mặt tôn và tấm tôn quanh chân vít còn phẳng.

Nguyên nhân thứ ba là dùng vít không có đệm cho vị trí cần kín nước. Vít bắn tôn có hai phiên bản: bản không đệm dùng cho liên kết khung và đai kẹp, bản có đệm dùng cho tôn mái và tôn vách. Dùng bản không đệm để bắn tôn vách là lỗi trực tiếp gây thấm nước.

Nguyên nhân thứ tư là vít quá ngắn nên phần ren bám vào xà gồ không đủ. Vít Ø5.5 × 20 mm sau khi xuyên qua đệm cao su và tấm tôn không còn đủ đoạn ren bám chắc xà gồ, vì vậy dòng này dùng cho tôn vách và đai kẹp chứ không dùng trực tiếp cho tôn mái; mái tôn một lớp dân dụng dùng ren đơn Ø5.5 × 40 hoặc 45 mm để vượt hết chiều cao sóng.

Nguyên nhân thứ năm là khoan lệch rồi rút ra bắn lại. Lỗ cũ để lại đường kính lớn hơn thân vít mới, đệm cao su không bịt được. Trường hợp này phải xử lý bằng vít có đầu vành rộng hơn hoặc dời điểm bắn, không nên bắn đè vào lỗ cũ.

Đệm cao su EPDM làm kín lỗ vít bằng cách nào

Đệm cao su EPDM nằm dưới đầu vít, kẹp giữa mặt dưới của vành đầu lục giác và tấm tôn. Khi siết, đầu vít ép đệm xuống mặt tôn; cao su biến dạng đàn hồi rồi lấp kín cả khe quanh thân vít lẫn khe giữa đầu vít với tấm tôn. Đầu vành rộng Ø13.97–14.78 mm của dòng ren đơn Ø5.5 mm trải lực siết trên diện rộng, nhờ đó cao su ít bị ép lệch hẳn về một phía.

Căn cứ chọn đệm cho người mua là cấu hình đệm theo từng dòng và từng size. Toàn bộ 12 quy cách của dòng 6.3/5.5 — ký hiệu đọc là ren trên Ø6.3 mm, ren dưới Ø5.5 mm, dài L mm — đều có đệm cao su EPDM, gồm vít bắn tôn ren kép 6.3/5.5 × 50/55/60/68/75 mm và vít bắn tôn panel 6.3/5.5 × 80–200 mm; hai size ren đơn Ø5.5 × 20 mm và Ø5.5 × 25 mm có cả bản có đệm lẫn bản không đệm.

EPDM là cao su tổng hợp gốc ethylene-propylene-diene, được chọn cho mái vì kháng thời tiết, kháng tia cực tím và ozone, giữ được tính đàn hồi khi phơi nắng mưa ngoài trời. Mái tôn giãn nở theo chênh lệch nhiệt độ ngày và đêm, nên tính đàn hồi hồi phục của cao su quan trọng ngang khả năng chịu nắng.

Bảng dòng vít có đệm cao su EPDM và vị trí dùng tương ứng

Bảng dưới liệt kê các dòng vít IVIT phân phối theo tình trạng đệm cao su EPDM và vị trí sử dụng, dùng để tránh lỗi chọn nhầm bản không đệm cho vị trí cần kín nước.

Bảng 1: Dòng vít, tình trạng đệm cao su EPDM và vị trí sử dụng

Ký hiệu 6.3/5.5 × L mm là dòng ren kép: ren trên Ø6.3 mm gần đầu lục giác, ren dưới Ø5.5 mm gần mũi, L là chiều dài thân vít.

Đọc bảng theo cột “vị trí dùng” sẽ thấy nguyên tắc chung: vị trí nào có nước mưa đi qua thì vít phải có đệm, còn vị trí khuất nước như đai kẹp hay khung kèo thì bản không đệm là đúng. Riêng dòng Ø4.8 mm không có đệm nên không dùng cho các điểm xuyên qua tấm lợp.

Câu hỏi thường gặp về vít bắn tôn chống dột

Bắn vít mái ở đỉnh sóng hay bụng sóng thì đúng?

Đỉnh sóng dương, tức phần cao nhất của tấm tôn — bụng sóng là nơi nước mưa chảy dồn về nên lỗ vít đặt ở đó luôn nằm trên đường nước. Bắn ở đỉnh sóng cũng là lý do chiều dài vít phải tính thêm chiều cao sóng: khoảng 20–22 mm với tôn 9 và 11 sóng, khoảng 30–32 mm với tôn 5 sóng. Vì sao chỉ có đỉnh sóng dương là vị trí đúng và cơ chế dột tại lỗ vít diễn ra thế nào, IVIT phân tích trong bài chuyên đề riêng về vị trí bắn vít.

• → các lỗi thường gặp khi thi công vít bắn tôn

Siết vít chặt tới mức nào là đủ?

Siết tới khi đệm cao su vừa ép kín mặt tôn, mặt tôn quanh chân vít vẫn phẳng. Nếu cao su bị ép lòi hẳn ra ngoài mép đầu vít hoặc tấm tôn lõm xuống thành hõm chứa nước thì đã siết quá tay, và mối nối đó sẽ dột sớm dù dùng vít tốt. Nên dùng máy bắn vít có ly hợp hoặc chỉnh được lực siết, bắn thử vài con đầu tiên trên tấm tôn thừa để canh mức dừng trước khi làm đại trà.

Đệm cao su EPDM dùng được bao lâu ngoài trời?

EPDM kháng tia cực tím và ozone tốt, nên chịu được nắng mưa và chu kỳ giãn nở nhiệt của mái tôn qua nhiều năm. Tuổi thọ thực tế của từng mối vít phụ thuộc lực siết khi lắp, cường độ nắng và chất lượng cao su — siết đúng mức để đệm vừa ép kín mặt tôn là yếu tố người thi công kiểm soát được ngay từ đầu. Khi bảo trì mái, nên kiểm tra các đầu vít ở hướng nắng gắt trước.

Vít bắn tôn vách có cần đệm cao su EPDM không?

Có. Tôn vách vẫn hứng nước mưa tạt và nước chảy dọc bề mặt, nên lỗ vít không có đệm sẽ thấm vào bên trong. Dòng Ø5.5 × 20 mm và Ø5.5 × 25 mm của Sheh Fung đều có hai phiên bản, trong đó bản có đệm dành cho tôn vách còn bản không đệm dành cho đai kẹp seam và liên kết khung kèo. Khi đặt hàng nên nói rõ vị trí lắp để lấy đúng phiên bản, vì hai bản nhìn ngoài rất giống nhau.

Những size vít nào có sẵn đệm cao su EPDM, size nào phải nói rõ khi đặt?

Các size dùng cho mái đều có sẵn đệm: ren đơn Ø5.5 × 30, 35, 40 và 45 mm chỉ có một loại và loại đó có đệm; toàn bộ 12 quy cách ren kép và panel 6.3/5.5 × 50–200 mm có đệm ở mọi size; vít béo khâu tôn Ø6.5 × 20 mm và vít sàn deck đầu lục giác Ø5.5 × 32 và 38 mm cũng có đệm. Chỉ hai size ngắn Ø5.5 × 20 mm và Ø5.5 × 25 mm có cả hai bản, nên khi đặt phải nói rõ lấy bản có đệm hay không đệm theo vị trí lắp.

Bắn nhầm lỗ rồi thì xử lý thế nào cho khỏi dột?

Không bắn đè lại vào lỗ cũ, vì lỗ đã rộng hơn thân vít và đệm không bịt được. Hai cách xử lý: dùng vít có đường kính và đầu vành rộng hơn để đè kín miệng lỗ, hoặc dời điểm bắn sang vị trí mới trên cùng đỉnh sóng rồi bịt kín lỗ cũ. Với mái đã lợp lâu, nên kiểm tra thêm xem lỗ cũ có làm rách lớp mạ của tấm tôn hay không.

Kết luận và cách chọn vít chống dột cho mái

Dột tại lỗ vít bắt nguồn từ năm nguyên nhân: bắn ở bụng sóng, siết quá tay, siết chưa đủ, dùng bản không đệm sai vị trí, và bắn đè lên lỗ cũ. Đệm cao su EPDM làm kín bằng lực ép đàn hồi của cao su lên mặt tôn, với đầu vít vành rộng trải đều lực siết. Vật liệu EPDM kháng tia cực tím, kháng ozone và giữ đàn hồi qua chu kỳ giãn nở nhiệt ngoài trời. Vị trí nào có nước đi qua thì chọn dòng vít có đệm, và chiều dài phải đủ vượt chiều cao sóng để bám chắc xà gồ.

Mô tả loại tôn, chiều cao sóng và vị trí lắp của công trình tới hotline hoặc email của IVIT để được tư vấn đúng dòng vít có đệm và nhận báo giá.

• → tổng quan các dòng vít bắn tôn tự khoan
• → chọn vít bắn tôn panel theo độ dày panel
• → kinh nghiệm siết vít bắn tôn đầu lục giác chuẩn, kín mái
• → vít bắn tôn ren kép 6.3/5.5 × 50 mm có đệm cao su EPDM

Cập nhật: tháng 9/2026.

Bài viết bởi Đội ngũ kỹ thuật IVIT — nhà phân phối vít Sheh Fung (Đài Loan) tại Việt Nam.

Thông tin liên hệ IVIT

• Công ty TNHH IVIT
• Địa chỉ giao dịch: số 175A đường C Thủy Nguyên – Khu đô thị Ecopark – xã Phụng Công – Hưng Yên
• Hotline: 0865 21 21 51
• Email: ivitvn2024@gmail.com
• Thời gian làm việc: 8:00 – 18:00 (Thứ Hai – Thứ Bảy)